در ادامهی سَبک زندگی موتوری، میخوایم در مورد مهمترین مواردی که برا شروع موتورسواری لازمه، گپ بزنیم. ما تو ایران یهسری محدودیتها داریم که دستو پامون رو بسته و نمیشه کاریش کرد. اما یهسری مواردم هست که رعایتشون بهنفع خودمونه. تو این اوضاع گرونی و ترافیک، داشتن موتور گزینهی خوبو مقرون بهصرفهایه. مخصوصا برا رفقایی که باهاش کار میکنن و نون در میارن. حالا فرض کنیم تو همین شرایط، پلیس جلوی یکی از افراد خونودامون رو میگیره و میگه موتور بره پارکینگ. چی میشه؟ وسیلهی کارش رو میگیرن. حالا هرچی میگه من با موتور دارم نون در میارم، ولی بهخرج پلیس نمیره. بذارین یهجور دیگه بهش نگاه کنیم. چرا ما قوانین رو رعایت میکنیم؟ مگه در وهلهای اول، خودمون و خونوادمون مهم نیستن؟ پس بیاین قوانین استفاده از موتور سیکلت رو خودمون برا خودمون الزام کنیم. این طوری دیگه نیازیم نیست ارز پلیس حرف بشنویمو بهمون بگن بهپا موتوری. قراره که این نگاه و دید رو از خودمون و کسایی که سبک زندگیشون موتوری، برداریم.

قوانین موتور سیکلت در ایران
قوانین استفاده از وسایل نقلیه تو ایران براساس قوانین راهنمایی و رانندگی اعمال میشه. هیچ فرقی هم بین وسایل نقلیهی موتوری و ماشینی نیست. همشون تو مسیرهای عبوری و ترافیک سطح شهر نقش دارن. اما مقررات موتور سیکلت یکم بیشترِ ماشنیه. چرا؟ چون سقف نداره، رو دوتا چرخ حرکت میکنه، سایزش کوچیکه، سریع شتاب میگیره و از این مسائل. تموم این موارد در اصل مربوط به حفاظت از خودمونه. یعنی اگه خدایی نکرده یه حادثهای پیش بیاد و ما کلاه کاسکت نداشته باشیم، اونوقته که پشیمونی خِرِ خودمون و خونوادمون رو میگیره. یا اصلا حادثهای هم پیش نمیاد ولی صاف جلوپای افسر وایسیم. تو دوثانیه سوئیچ رو برمیداره و حالا خربیارو باقالی بار کن. خب حالا با این مطالبی که گفتیم، ما باید چه قوانینی رو رعایت کنیم که این مشکلات بوجود نیاد؟ بیاین اول در مورد موتورای مجازی که میشه استفاده کرد گپ بزنیم.

انواع موتور سیکلتهای مجاز
هر کشوری برا خودشون محدودیتها داره. مثل ما که محدودیت حجم انجین داریم. این دقیقا همون محدودیتی که دستو پای ما رو بسته. البته یه صحبتایی شده در مورد واردات اسکوترهایی با حجم ۵۰۰ سی سی، ولی مسلما موتورای نیکد به این راحتی وارد نمیشن. شاید اگه دید بدی که از موتور سیکلت هست رو برداریم، این مسئله حل بشه. البته شاید. اما موتورای مجاز. وسایل نقلیهی موتوری براساس حجم انجین و تعداد سیلندر به ۴تا دسته تقسیم میشن.
- موتورای با انجین کمتر از ۱۰۰ سی سی: این دسته شامل موتورای کوچیکو تفریحیِ و مناسب نوجوونا و خانمان. اکثرا هم سوختشون برقی و البته به گواهینامه هم نیاز دارن!!
- موتورای با انجین ۱۰۰ الی ۱۵۰ سی سی: این دسته رو موتورای معمولی تشکیل میدن. قدرت، سرعت و شتابشون درحد معموله و نباید ازشون توقع زیادی داشت. طرح هوندا 125، طرح باکسر 150 و اسکوترها از این دستهان.
- موتورای با انجین ۱۵۰ الی ۲۰۰ سی سی: این دسته هم شامل موتوراییِ که به جز سطح شهر، میشه ازشون تو جاده هم استفاده کرد. مثل NA180 یا اسکوتر J200.
- موتورای با انجین بالای ۲۰۰ سی سی: آخرین دسته هم مربوط میشه به موتورایی با انجین بالای ۲۰۰ سی سی و تهشم فعلا ۲۵۰ست. شاید تو آینده اسکوترهای بالای ۲۵۰ هم اضافه بشن.

موتور سنگین تو ایران چه قوانینی داره؟
اما مبحثی که چندین ساله نقل مجالس سبک موتوریهاست، آزاد شدن موتور سنگینه. یه زمانی سواری با سوزوکی ۱۰۰۰ دیگه رویای نسل جوون نبود. تا اینکه قوانین عوض شد و تردد موتروای بالای ۲۵۰ سی سی ممنوع شد. حالا چی شد که عوض شد؟! ترورهایی که زمان انقلاب اتفاق میفتاد، توسط افرادی بود که موتورهای سنگین داشتن و گرفتن اونا توسط کمیته سخت بود. مثلا موتورشون ۱۰۰۰ سی سی بود ولی موتورای کمیته ۴۰۰ سی سی. برای همین اومدن خرید و فروش و حتی تردد موتورای که حجمشون بالای ۲۵۰ سی سی بود رو ممنوع کردن. تو این چند ساله خیلی از موتورسوارا به این موضوع شکایت دارن، ولی هنوز چیزی حل نشده و سفت و سخت جلوی ترددشون رو میگیرن. البته به گفته خودشون، ممنوعیت تردد موتور سنگین به خاطر خروج ارز، آلودگی صوتی، افزایش تصادفات و … است ولی از گفتههای خودشون که بگذریم، باید بتونن موتور ۱۰۰۰ سی سی رو بگیرن. اما اگه ماها نشونشون بدیم فرهنگ جدید موتورسواری رو شاید از خرِ شیطون بیان پایین و این به خودمون بستگی داره.
این موتورا کلا تو ایران پلاک نمیشن. ولی دیدیم که تو خیابون تردد میکنن و کسی هم کاری به کارشون نداره. این افراد به بالا وصلا و کاریم باهاشون نداریم. نمیتونیم هم کاری داشته باشیم. بلاخره حق بیشتری نسبت به ما از این مملک دارن. ولی بعضی موتور سنگینا هستن که با پرداخت عوارض گمرک، وارد ایران میشن و برگ سبز و سند هم بهشون تعلق میگیره. اماااا کمتر به بالا وصلا. این افراد اگه موتورشون توقیف بشه، به گفته خودشون، مالک باید یه جریمهای پرداخت کنه تا موتور آزاد بشه. البته بعیدِ که به این راحتی تحویل بدن. اینا موتور ۱۲۵ سی سی رو به این راحتی تحویل نمیدن چه برسه موتور سنگین. یه راه دیگه برا مجوز واردات موتور سنگین، سهمیهی فدراسیون موتورسواری و ورزشکارای این رشتهست که میتونن با سهمیهای که وزارت ورزش بهشون میده، موتور وارد کنن. در کل هم ضعف ما بوده که درست از موتور استفاده نکردیم و هم ضعف از اونا که سعی نکردن شرایط رو بهتر ایجاد کنن. مثلا یه سربازی که از قشر خودمونِ ولی انقدر عقدهدارش کردن، که با بیادبی و بیاحترامی تموم رفتار میکنه. البته اینجور آدما تهشون همینه و بس. این ماییم که انتخاب میکنیم چه جوری رفتار کنیم. وگرنه خیلیامون سرباز بودیم و این رفتارها رو هیچ وقت نداشتیم.

آیا بانوان مجوز موتورسواری دارن؟
سوال خوب و قابل تأملیه. چرا نباید داشته باشن!! به طور کلی هیچ قانون یا مقرراتی برا موتورسواری بانوان تو ایران، مکتوب نشده. این قضیه در حالی که تو کشورهای دیگه هیچ فرقی بین مرد و زن برای استفاده از موتورسیکلت نیست، تازه برا خانما هم موتورهای مخصوص طراحی میکنن. اما تو ایران از این خبرا نیست، میگن این موتور مخصوص بانوانِ ولی از گواهینامه خبری نیست. سال ۱۳۹۸ یکی از بانوان کشورمون تو اصفهان، از نیروی انتظامی منطقه شکایتی رو تحت عنوان الزام صدور گواهینامه رانندگی موتور سیکلت مطرح کرد. این شکایت به استناد ماده ۲۰ قانون تخلفات راهنمایی و رانندگی که تو اون حرفی از جنسیت زده نشده مطرح شد و نشون میده که هیچ منعی برا موتورسواری خانما نیست. البته ایشون بلاخره گواهینامشون رو گرفتن. اما شاید این مسئله باعث بشه که در آینده، بقیهی بانوان هم بتونن مجوز رانندگی با موتور سیکلت رو بگیرن.

گواهینامه موتور سیکلت
اما برسیم به مدارکی که برا موتورسواری نیاز داریم. اولین و مهمترین مدرک، گواهینامهی موتور سیکلته. موقعی که افسر نگهمون میداره، نُطقِش رو با گواهینامه، باز میکنه. اما اگه نداشته باشیم، هیچی دیگه یهراست موتور میره پارکینگ. حالا بقیهی مدارک رو داریم، ولی وقتی گواهینامهای در کار نباشه، بهدردمون نمیخورن. اصلا چرا باید بخاطر یه گواهینامه، وسیلهای که اصلیترین جزء سبکی زندگیمونه رو به این راحتی از دست بدیم؟! موقعیم که میخوایم موتورو از پارکینگ دربیاریم، باید ۷ خان رستمو رد کنیم. در کل، فرقی نداره موتورمون بنزینی باشه یا برقی باید گواهینامه داشته باشیم. گواهینامهی موتور هم چند مدلِ که باید براساس شرایط سنی و سابقهی رانندگی با موتور، انتخاب کرد. اینم بگم که ما تو ایران زندگی میکنیم و نباید انتظار داشته باشیم که شرایط استاندارد جهانی برا دریافت گواهینامه، تو ایران هم اعمال بشه.
انواع گواهینامهی موتور سیکلت
- برا موتورای کمتر از ۲۵۰ سی سی، شما باید حداقل ۱۵ سال سن و گواهینامه الف-۱ داشته باشین.
- برا موتورای ۲۵۰ سی سی، شما باید حداقل ۱۷ سال سن و گواهینامه الف-۲ داشته باشین.
- برا موتورای بیشتر از ۲۵۰ سی سی و موتورهای سنگین یا سهچرخه که تا ۴۰۰ کیلوگرم وزن دارن، شما باید حداقل ۱۸ سال سن و و گواهینامه الف-۳ داشته باشین. برا گواهینامه الف-۳ باید یه سال از تصدیق گواهینامه الف-۲ گذشته باشه. بعد از اینکه به سن قانونی رسیدین، میتونین گواهینامه ب-۱ رو بگیرین که البته اعتبارش یک ساله و اگه خلافی نکنین، اعتبارش ۵ ساله میشه.
- برا گرفتن گواهینامه ب-۲، باید حداقل ۲۱ سال سن داشته باشین و دو سال هم از اخذ گواهینامه ب-۱ گذشته باشه.
- اخذ گواهینامه پ-۱، باید حداقل ۲۳ سال سن داشته باشین و دو سال هم از اخذ گواهینامه ب-۱ گذشته باشه.
- برای گرفتن گواهینامه پ-۲، باید حداقل ۲۳ سال سن داشته باشین و دو سال هم از اخذ گواهینامه ب-۲ گذشته باشه.
- آخرین نوع گواهینامه، میشه سری (ت) که باید حداقل ۲۵ سال سن داشته باشین و برای ت-۱ باید دو سال از اخذ پ-۱ گذشته باشه و برا ت-۲ هم باید دو سال از اخذ پ-۲ گذشته باشه.
بله این شرایط استاندارد و جهانی دریافت گواهینامهی موتور سیکلته. اما تو کشورمون خبری از این چیزا نیست. سن باید حداقل ۱۸ سال باشه و چون موتور بالای ۲۵۰ سی سی نداریم، کلا دو نوع گواهینامه ارائه میدن. البته احتمال داره که شرایط دریافت گواهینامه تغییر کنه و جدیدترین تغییرشم، برمیگرده به خدمت سربازی. قبلا داشتن کارت پایان خدمت یا معافیت تحصیلی واجب بود. ولی الان دیگه نیازی به کارت پایان خدمت یا معافیت تحصیلی نیست. اما رفقایی که میخوان وارد زندگی موتوری بشن. اولین کاری که میکنن، گرفتن گواهینامهست.

مراحل دریافت گواهینامهی موتور سیکلت
اولین مرحله برا گرفتن گواهینامه، ثبتنام تو یه آموزشگاه معتبره. شما میرین آموزشگاه و مدارکتون رو ارائه میدین. بعد آموزشگاه براتون کلاس میذاره و وقتی دورهی کلاسا تموم شد، ازتون یه آزمون تئوری و یه آزمون عملی میگیرن. مدارکیم که باید با خودتون ببرین شامل:
- داشتن حداقل سن قانونی (۱۸ سال تمام)
- اصل و کپی کارت ملی
- اصل و کپی شناسنامه
- اطلاعات محل سکونت
- ۱۲ قطعه عکس پرسنلی پشت سفید
- رسید پرداخت هزینه ثبتنام و صدور گواهینامه
مدارکو که تحویل دادین، یه فرم بهتون میدن که تو اون باید دکتر چشمپزشکی و … سلامتی شما رو تایید کنه. گروه خونیتون هم باید با رفتن به آزمایشگاه مشخص کنین. این مراحل رو که گذروندین، وارد آموزشگاه میشین و میرین سرکلاسای تئوری. بعدشم آزمون میدین و اگه قبول شدین، آموزشگاه تا موقعی که گواهینامتون بیاد، یه کاردکس و یه فیش انتظامی بهتون میده. اماااا. یهسریا هستن که میگن، ما وقت کلاس رفتن نداریم. باید چیکار کنیم؟ بیاین تا بهتون بگیم…

دریافت گواهینامه یک روزه
سال گذشته طرح یه روزه گواهینامه، به صورت آزمایشی تو تهران اجرا شد و شدیدا هم مورد استقال قرار گرفت. اینجا بود که دولت یه تصمیم درست گرفتو ارائه گواهینامه یه روزه رو به صورت رسمی از تیر ۱۴۰۲ اجرا کرد. برای گرفتن گواهینامهی یه روزه هم، کافیهی همون مدارکی که بالا گفتیم رو ارائه بدین. البته یه تفاوتی که بین این دوتا روش هست، بَلَد بودن رانندگی با موتور سیکلته. هزینش هم نسبت به روش معمولی، کمتره. این طرح بابِ کسایی که سرشون شلوغه و وقت کلاس رفتنم ندارن. این طوری ظرف مدت یه روز، میتونین گواهینامهی بگیرین. حالا سوال اینجاست که برا گواهینامهی یه روزه کجا باید ثبتنام کرد؟
آموزشگاههای گواهینامهی یک روزه
طرح یه روزه گواهینامه، به گفته منتظرالمهدی، قراره تو کل کشور اجرا بشه و در حال حاضرم، تو برخی شهرها اجرا شده. برا همین فعلا بعضی آموزشگاهها و شهرک آزمایشا، این طرح رو دارن. اما یه سایتی هست، که میتونین آنلاین تو طرح گواهینامهی یه روزه، ثبتنام کنین. وارد وبسایت ایرانیان موتور سیکلت میشین و ثبتنام میکنین. احتیاجیَم نیست که از صبح برین آموزشگاه یا شهرک آزمایش و تو صف وایسین. تو همون سایت بهتون میگن کی و کجا برین و تمااام. بریم سراغ مبحث بعدی که مثل گواهینامه، داشتنش جزء واجبات موتورسواریه.
بیمه موتور سیکلت
قبل از اینکه سند موتور صادر بشه، ما باید موتور سیکلتو بیمه شخص ثالث کنیم. بیمه شخص ثالث از واجبات رانندگیه که تموم کشورای دنیا، تو این مورد سختگیری میکنن. در حدی که هیچ وسیلهای بدون داشتن بیمه، حق تردد تو شهرو نداره. اما چرا انقدر روش مانور میدن؟ فرض کنیم که ما تازه وارد زندگی موتوری شدیم و هنوزم تسلط کافی رو پیدا نکردیم. اگه خدایی نکرده تسلطمونو از دست بدیمو بزنیم به یکی و بیمه هم نداشته باشیم، اونوقت چی؟ هیچی یهراست شکایت، بعدشم دادگاه و … یا اصلا تسلط داریم. اما روش که ننویشته، داریم تو خیابون میریم و یه ماشینم جلوتر از ما و سمت چپمون داره حرکت میکنه. جلو رو نگاه میکنیم، هیچی نیست ولی یهو یه نفر از جلو ماشین میپره جلومون. هیچی دیگه، اونم برامون داستان میشه. اینو باید بدونیم که حادثه هیچ وقت خبر نمیکنه و اگه اتفاقی پیش بیاد و موتورمون بیمه باشه، شرکت بیمه موظفه تا مبلغ کل خسارت یا درصدی از اونو با شرایط و قوانینی که داره، پرداخت کنه. ولی رفقا، به خاطر خودمونم که شده، این مسئله رو جدی بگیریم. تو مقالهی شرکتهای بیمه، در مورد انواع بیمه موتور و شرایط دریافتش حسابی گپ میزنیم. و اما آخرین مبحث تو مطلب قوانین موتور سیکلت سواری در ایران…

خلافی موتور سیکلت
یکی از رفقامون یهبار گفت که: میخواستم موتورمو بفروشم و باید میرفتم خلافیشو میگرفتم. خلافیو که گرفتم و مبلغش رو دیدم، درجا برگام ریخت. میگفت جاهایی که اصلا فکرشو نمیکردم جریمه شده بودم. بله کاملا درسته. تو این چند ساله، تخلفات موتور سیکلت از وسایل نقلیهی دیگه خیلی بیشتر بوده و این شاید بخاطر جنس این وسیلهست که میشه باهاش از هر طرفی عبور کرد. مثل BRT که هممون حداقل یه بار ازش عبور کردیم. تهشم میرسیم به افسر یا یه سرباز، ایشونم خیلی راحت سوئيچ رو برمیداره و میگه بره پارکینگ. حتی پیش اومده که موتور بعضیا رو گرفتن و ازشون خواستن که ۵تا موتور بگیر تا موتورتو پَس بدیم. اصلا فصلایی داریم که بهش میگن فصل موتورگیری. اما یادتون نره که ما تو سبک زندگی موتوری، یه قراری باهم گذاشتیم. قرار گذاشتیم که دید بقیه رو نسب به خودمون عوض کنیم تا دیگه کسی پیدا نشه بهمون بگه بهپا موتوریو…

استعلام خلافی موتور سیکلت
اما بلاخره هممون یهبار اشتباه میکنیم. دیرمون شده و عجله داریم و مجبوریم از BRT بریم. مسلما دوربین مارو گرفته و جریممون هم کرده. حالا چهجوری باید مبلغ جریمه رو بفهمیم؟ یا اصلا میخوایم موتور بفروشیم و باید استعلام خلافیش رو بگیریم؟ برا استعلام و پرداخت خلافی موتور سیکلت، میتونین یکی از روشهای زیر رو استفاده کنین:
- استعلام خلافی موتور سیکلت با پیامک: تو این روش باید کد ۱۷ رقمی وین (Vin) موتور رو به سامانه پیامکی ۱۱۰۱۲۰۲۰۲۰ ارسال کنین.
- استعلام خلافی موتور سیکلت با پلاک: با تماس تلفنی با پلیس راهور ناجا به شماره ۸۸۲۸۸۸۸۸-۰۲۱، میتونین استعلام خلافی موتور رو با پلاک بگیرین.
- استعلام خلافی موتور سیکلت با کد دستوری: با شماره گیری #110* و وارد کردن کد ۱۷ رقمی وین (Vin) موتور سیکلت، میتونین خلافی رو استعلام و پرداخت کنین.
- استعلام خلافی موتور سیکلت با کد ملی: تو این روش با مراجعه به سایت خدمات الکترونیکی انتظامی به نشانی www.sakha.epolice.ir میتونین خلافی موتورو با وارد کردن کد ملی استعلام بگیرینو پرداختش کنین.
- استعلام خلافی موتور سیکلت از طریق سایت پلیس راهور ناجا: معتبرترین مرجع استعلام و پرداخت خلافی، سایت www.rahvar120.ir که متعلق به پلیس راهور ناجا.
- استعلام خلافی موتور سیکلت از طریق پلیس 10+: تو این روش میتونین به دفاتر پلیس 10+ برینو استعلام بگیرین و همونجا هم پرداختش کنین.
- استعلام خلافی موتور سیکلت از طریق اپلیکیشن: راحتترین راه برا استعلام خلافی و پرداخت، اپلیکیشنه. با نصب اپلیکیشنهایی مثل قبضینو و… رو موبایلتون، میتونین راحت خلافی موتورو پرداخت کنین.
حرف آخر
خب رسیدیم به حرف آخر مطلب قوانین موتور سیکلت سواری در ایران. اونایی که سبک زندگی موتوری رو انتخاب کردن، میدونن که این موتور سیکلت چقدر بهدردشون میخوره. اصلا بعضیا بخاطر ویژگیهای اونه که این سبک رو انتخاب کردن. اما اگه بیخیال سبک زندگی موتوری بشیم، از هر طرفی که نگاه کنیم موتور بهترین وسیله برا تردده. اونم تو این خیابونای شلوغ پلوغمون. ولی قرارم نیست که خودمونو بهدردسر بندازیم. پس حالا که این زندگی رو به انتخاب خودمون انتخاب کردیم، بیایم قوانینی که مربوط به خودمونه رو رعایت کنیم. بدون گواهینامه پشت موتور نشینیم، از مسیرای ورود ممنوع عبور نکنیم، کلاه کاسکت سرمون کنیم و موارد دیگه. حرف آخرمونم این باشه که، با رعایت قوانین موتور سیکلت سواری، هم خودمون از موتورسواری لذت ببریم و هم بقیه از پیادهروی تو پیادهرو لذت ببرن. راستی اگه قصد مهاجرت دارین و میخواین با قوانین موتورسواری تو کشورای دیگه آشنا بشین، یه سر به مقالهی قوانین موتورسواری در جهان بزنین.
اگه سوال یا نظری در این خصوص دارین، در قسمت کامنتها با ما درمیون بزارین 😊


