عیب‌یابی موتور سیکلت با ترفندهای کاربردی {صرفه‌جویی در هزینه‌ها با پیدا کردن عیب‌ها توسط خودتون}

تو فصل گذشته در مورد اهمیت نگهداری از موتور، حسابی گپ زدیم. اما دسته ما نیست که، یهو یه چیزیش می‌شه. مثل خودمون، تا شب چیزی‌مون نیست، ولی صبح با گلو درد پا می‌شیم. موتورم همینه. اونم داره با یه سری قطعه پراستهلاک کار می‌کنه. پس خراب شدن یه چیزه کاملا عادیه. اما چه جوری باید بفهمیم که موتورمون مریض شده؟ ما تو سبک زندگی موتوری، هم باید به علائم بدن خودمون توجه کنیم و هم به علائم موتور سیکلت‌مون. اینکه وقتی موتورمون حالش خوب نیست، چه جوری باید از حالش مطلع بشیم؟ به این کار می‌گن عیب‌یابی موتور سیکلت که لزومی هم نداره همیشه بریم تعمیرگاه بگیم آقا ببین این موتور چشه؟! اصلا برا ماها واجبه که عیب‌یابی موتور سیکتو بَلَد باشیم. حالا چرا؟

عیب‌یابی موتور چه کمکی بهمون می‌کنه؟

فرض کنیم سواره موتورمونیم و داریم تو یه خیابون شیب‌دار رانندگی می‌کنیم. ایرپادم گذاشتیمو داریم بلند بلند با محسن چاووشی همراهی می‌کنیم. (سُرنگ‌ها همگان قرمز و رنگ‌ها همگان قرمز، سما…) اینجاست که یهو موتور ریپ می‌زینه یا اصلا خاموش می‌شه. یه نگاه به پایین می‌ندازیم، یه نگاه به کیلومتر و چه مصیبتیِ که تو خیابون شیب‌دار موتور خراب شه. مغازه‌ها رو نگاه می‌کنیم ببینیم تعمیر موتور هست یا نه. خلاصه که به زمینو زمان بدوبیرا می‌گیم. اما اگه خودمون عیب‌یابی بَلَد باشیم، آستینا رو می‌زنیم بالا و همون طوری که با استاد همراهی می‌کنیم (سماع مولویان قرمز، جهان کران به کران قرمز)، موتورمونم عیب‌یابیُ اگه هم شد، درستش می‌کنیم. اما عیب‌یابی این نیست که هروقت موتور خراب می‌شه سراغش بریم. اگه ما مرتب بهش سر بزنیم و حالشو بپرسیم، اونم سعی می‌کنه هوامونو بیشتر داشته باشه. خببب، حالا که اهمیت عیب‌یابی رو فهمیدیم، می‌ریم سراغ بررسی قطعات موتور سیکلت‌مون…

 

 

عیب‌یابی باتری موتور (قلب موتورمون)

وظیفه‌ی قلب موتور پمپاژ کردن جریان برق به قطعات دیگه‌ی موتوره. یعنی اگه باتری از کار بیفته، مغز موتور که همون انجین می‌شه، هیچ خون یا برقی توش جریان نداره که بخواد روشن بشه و عملایت حرکتی موتور رو انجام بده. البته شایدم انجام بده، ولی باید یه چندباری بهش شُک بدیم تا روشن بشه (هندل بزنیم). خلاصه که شروع کار یه موتور سیکلت، از سالم بودن باتریش میاد. بعضی وقتا شارژش تموم می‌شه، بعضی وقتا هم چاره‌ای جزء تعویضش نداریم. نشونه‌ی خاصیم نداره. همین که چراغای موتور ضعیف کار کنه، خودش به زبون بی‌زبنوی داره می‌گه که من دیگه جونی ندارم. اما ما می‌تونیم کمکش کنیم تا دیرتر ضعیف بشه. چه جوری؟ همیشه تمیز نگهش داریم. این کار باعث می‌شه که رسوبات و گردو غباری که رو سطح اتصالات جمع شده، از بین برن. اما اگه بی‌خیال تمیز کردن‌شون بشیم، احتمال داره باتری خورده بشه (خوردگی) و ترمینالاشم آسیب ببینه. همین کارِ ساده باعث می‌شه که عمر باتری موتورمون بیشتر بشه.

 

 

بررسی و تعمیر لاستیکا (کفشای موتورمون)

کفش خوب باعث سلامتی‌مون می‌شه. اما لاستیک خب هم باعث سلامتی خودمون می‌شه و هم باعث سلامتی موتورمون. رفقا لاستیکو جدی بگیرین، وگرنه خدایی نکرده باعث حادثه می‌شه. هیچ کارِ خاصیم قرار نیست بکنیم. فقط کافیه که هر وقت قصد بیرون رفتن داشتیم، یه نگاهی بهش بندازیم و تمااامم. چه جوری؟ هیچی انگشت شست‌مونو می‌ذاریم رو لاستیک و فشار بادشو چِک می‌کنیم. حالا اگه فشار باد کم باشه، لاستیک داغ می‌شه و زودتر مستهلک می‌شه. ولی اگه فشار باد زیاد باشه، عمر لاستیک کم می‌شه. موقعیَم که آج لاستیک به ۱.۶۰ میلی‌متر برسه، اون وقته که باید تایرا رو عوض کنیم. آهان یه چیز دیگه. موقعی که داریم لاستیکا رو چِک می‌کنیم، یه نگاهیم به رینگا می‌ندازیم که خم یا ترکی نداشته باشن. ولی در کل برا سلامتی لاستیک موتور سیکلت، بهتره که هر ۲ هفتیه یه بار، تایرا رو تنظیم باد کنیم.

 

 

عیب‌یابی و تعمیر زنجیر موتور (عَصَب انجین)

تو فصل نگهداری و تقویت موتور، گفتیم که زنجیر به عنوان عصب حرکتی موتور کار می‌کنه و وظیفَش، انتقال نیروی حرکتی به لاستیک عقب موتوره. زنجیرم مثل لاستیک رسیدگی می‌خواد، یعنی باید هر چند وقت یه بار، سرویسش کنیم. کار خاصیم نداره، کافیه موتورُ بذاریم رو جک وسط و اتصالاتِش رو بررسی و عیب‌یابی کنیم. اما سرویس کردنش چه جوریه؟ اول از همه باید حواسمون باشه که هیچ وقت از آب برا تمیز کردن زنجیر موتور استفاده نکنیم! چرا؟ چون که آب باعث می‌شه زنجیر زنگ بزنه و پوسیده بشه. بجا آب باید از یه مایع مخصوص استفاده کرد. نکته‌ی بعدی مربوط می‌شه به خشک کار نکردن زنجیر. وقتی زنجیر خشک کار کنه، گرمای زیادی ایجاد می کنه و خود این گرما باعث فرسودگی زنجیر می‌شه. پس عصب موتورمون همیشه باید روغن‌کاری بشه. مورد آخر تو عیب‌یابی و تعمیر زنجیر موتور، تنظیم بودن اونه و اگه شُل یا سفت بودنش رو چِک نکنیم، یهو وسط راه زارتی پاره می‌شه. خببب اینم از انتقال نیروی حرکتی موتور. اما اگه یادتون باشه تو فصل اول گفتیم که هر حرکتی به ترمز کردنم نیاز داره…

 

 

بررسی عضلات ترمز

فرض کنیم که داریم با سرعت تو خیابون کارگر شمالی رانندگی می‌کنیم و شدیدا هم به موتورسواریمون مطمئنیم. مغازه‌ها رو نگاه می‌کنیم، به فکر فلانیم که بهمون بدهکار یا قسطمون که عقب افتاده. خلاصه که با خیال راحت کارگرو میایم پایین تا اینکه می‌رسیم به چهارراه و پا رو می‌ذاریم رو ترمز. عه نمی‌گیره!! بله رفقا. ماها تو مملکتی زندگی می‌کنیم، که از فرداش هیچ خبری نداریم،‌ چه برسه به ترمز موتورمون. پس باید حواسمون به ترمزامون باشه. اما چه جوری باید بفهمیم که موتورمون ترمز داره یا نه؟ از ضخامت دیسک. هر چی ضخامت دیسک نازک‌تر باشه، ترمز ضعیف‌تر عمل می‌کنه. اینکه دیسک تاب نداشته باشه هم مهمه، چرا که تاب باعث می‌شه تعادل موتور بِهم بخوره. و اما کالیپر. اگه کالیپرا سالم نباشن، هم لنت آسیب می‌بینه و استهلاک موتور بالا می‌ره. هر دفعه که لنت رو عوض می‌کنیم، باید کالیپر رو هم گریس‌کاری کنیم. تو فصلای بعد، در مورد ترمز بیشتر گپ می‌زنیم.

 

 

تعویض روغن موتور (ِآب و غذا)

همون طور که تو فصل نگهداری موتور گفتیم، روغن یکی از مهم‌ترین خوراکای موتور سیکلت که باید مرتب عوضش کرد. اما بریم سروقت عیب‌یابی روغن موتور. کلمه‌ی روغن سوزی موتور، به گوش هممون خورده. اما چرا باید موتور روغن سوزی داشته باشه؟ روغن‌سوزی یه چیز طبیعی و وقتی دمای موتور بالا می‌ره، این اتفاق میفته. اما تا یه حدیش طبیعیه!! اگه سوپاپا یا رینگا فرسوده شده باشن یا روغن بی‌کیفتی استفاده کنیم، روغن‌سوزی غیرطبیعی می‌شه. حالا ما هی روغن عوض می‌کنیم، بدون اینکه فایده‌ای داشته باشه. تا وقتی مشکل اصلی حل نشه، روغن عوض کردن دقیقا پول تو چاه ریختنه. اگه هم بهش بی‌توجهی کنیم، هیچی دیگه کل انجین موتورمون نابود می‌شه. پس باید به خوراک موتورمون توجه داشته باشیم. نشونه‌های روغن‌سوزی رو هم تو مطلب روغن موتور سیکلت مفصل در موردش گپ می‌زنیم.

 

 

عیب‌یابی کاربراتور موتور (محفظه‌ی تشکیل سوخت)

ما اصولا دو نوع موتور داریم، انژکتوری و کاربراتوری که فعلا کاری به موتورای انژکتوری نداریم. اما موتورای کاربراتوری. وظیفه‌ی اصلی کاربراتور تو موتور سیکلت، مخطوط کردن هوا و سوخت تزریق شده به سیلندره. این طوری که، انجین یه فضای خلأ ایجاد می‌کنه و اجازه میده تا هوا که از طریق فیلتر جذب شده، از اونجا به داخل کاربراتور کشیده ‌بشه. حالا مخلوط هوا و سوختی که تو کاربراتور جمع شده، وارد محفظه‌ی احتراق می‌شه و توسط شمع آتیش می‌گیره. این احتراق پیستونا رو به سمت پایین فشار می‌ده و میل‌لنگ رو به حرکت دربیاره و در نهایتم موتور حرکت می‌کنه. حالا اگه این وسط کاربراتور خراب بشه چی؟ هیچی کلا فرایند انجین بهم می‌ریزه. عیب‌یابی کاربراتور موتور، چندتا نشونه داره که می‌شه از رو اونا تشخیص داد که مشکل از کجاست. ریپ زدن کاربراتور، صداهای غیرطبیعی، خارج شدن دود از کاربراتور و ایجاد رسوب در کاربراتور که معمولا کثیف بودن زنگ‌زدگی باک باعث رسوب می‌شه.

 

 

تنظیم و تعمیر کلاچ موتورسیکلت

خب رسیدیم به قسمتی که باعث ایجاد تعادل بین شتاب، سرعت و نیروی موتور سیکلت می‌شه. کلاچ یکی از بخشای گیربکسِ که تنظیم بودنش عمرِ صفحه کلاچ، گربکس و خود انجین رو بالا می‌بره. اما چی باعث می‌شه که کلاچ موتور مشکل پیدا کنه؟ اولین مورد، رگلاژ نبودن کلاچ یا شل بودن بیش از حد اونِ که باعث می‌شه موقع تعویض دنده، به سیستم انتقال نیرو ضربه وارد بشه و اونو فرسوده کنه. دومین مورد دقیقا برعکس قبلیِ، یعنی اگه کلاچ سفت باشه، اصطکاک صفحه زیاد می‌شه و به‌غیر از اینکه مصرف سوخت رو بالا می‌بره، دیسک و صفحه رو هم زودتر فرسوده می‌کنه. پس اگه بخوایم مصرف سوخت‌ و هزینه‌های اضافی‌مون رو کم کنیم، باید به تنظیم بودن کلاچ اهمیت بدیم.

 

 

عیب‌یابی شمع موتور (جرقه زن)

تو قسمت کاربراتور گفتیم که مخلوط هوا و سوخت توسط شمع آتیش می‌گیره و با احتراقی که بوجود میاره، انرژی لازم برای حرکت موتور رو تولید می‌کنه. یعنی اگه شمع موتور مشکلی براش پیش بیاد، موتور روشن نمیشه. در اصل احتراقی بوجود نمیاد که بخواد روشن بشه. حالا اگه شمع احتراقُ ایجاد بکنه، ولی نه اون طوری که باید، باعث می‌شه که مصرف سوخت بالا بره و استهلاک قطعات رو هم زیاد می‌کنه. از اینا گذشته، باید از شمعی استفاده کرد که استاندارد باشه، وگرنه عوض کردنش هیچ تاثیری نداره. حالا چه جوری بفهمیم شمع سالمه یا نه؟ مهم‌ترین نشونه‌ی سالم بودن شمع تو مبحث عیب‌یابی موتور، صدای غیرطبیعی اگزوز موقع شتاب گرفتنه. پس اگه صدای غیرطبیعی به گوشم رسید، حتما باید موتور رو به یه مکانیک نشون بدیم. تو فصلای بعد بیشتر در مورد شمع حرف می‌زنیم. و اما کمکامون…

 

 

بررسی کمک فنر (عضلات پا)

ما وقتی می‌خوایم از یه تپه بریم بالا، عضلات بیشتری از بدن‌مون تو حرکت‌مون دخیل می‌شن. حتی بعضی وقتا مجبوریم دست یکی رو بگیرمو بالا بریم. این حالت رو ما تو موتور سیکلتم داریم. موقعی که ما رو یه سطح ناهموار رانندگی می‌کنیم، کمکای موتور جلوی ضرباتی که به بدنه‌ی موتور وارد می‌شن رو می‌گیرن و باعث می‌شن موتور نرم‌تر حرکت کنه. حالا فرض کنیم یکی از این کمک فنرا خراب باشه یا اصلا درست کار نکنه! موتور تعادلش رو از دست می‌ده و تمااامم. حالا چه جوری تشخیص بدیم؟ به این ۳ روش:

• ایجاد بخار روغن روی کمک فنر
• عدم تعادل هنگام ایجاد ضربه
• پرش کمک‌فنر موقع عبور از سرعت‌گیر

 

حرف آخر

بله فصل عیب‌یابی موتور سیکلتم تموم شد. ماها سعی می‌کنیم غذای خوب بخوریم، ورزش کنیم، خوب بخوابیم و … اما واقعا این موارد رو برا تنها رفیقمون تو سبک زندگی موتوری‌، رعایت می‌کنیم؟ کسی که همه جا کنارمون و توقع داریم حالش همیشه خوب باشه!! عیب‌یابی و تعمیر موتور سیکلت، مبحث خیلی مهمی که باید بهش توجه کنیم. اگه می‌خوایم موتورمون همیشه حالش خوب باشه. به موقع غذا بهش بدیم، به موقع سرویسش کنیم و اگه هم مریض شد، سریع ببریمش پیش یه تعمیرکار. ولی سرویس، غذا و … کافی نیست. ما سبک زندگیمون موتوریِ، پس باید بیشتر با موتورمون اُنس و رفاقت پیدا کنیم. حالا چه جوری؟ تو فصل بعد می‌گیم باید چیکار کرد ….

اگه سوال یا نظری در این خصوص دارین، در قسمت کامنت‌ها با ما درمیون بزارین 😊