روش‌های عملی نگهداری و تقویت موتور سیکلت {تجربیات یک مکانیک ماهر}

اگه یادتون باشه تو مقاله‌ی آشنایی با روش‌های نگهداری موتور سیکلت، در مورد اهمیت نگهداری از موتورمون زیاد گپ زدیم. حالا تو این فصل از سبک زندگی موتوری، می‌خوایم این مطلبو جزئی‌تر بررسی کنیم. موتورم مثل بَدَن خودمون یه‌سری نیازایی داره. نیاز به خوراک، استراحت، حمام و هر چی که یه بدن نیاز داره. مثلا اگه روغنشو به وقت عوض نکنیم، باعث خراب شدن انجین می‌شه یا لاستیکاش توان حرکت نداشته باشن، مصرفش می‌ره بالا و اذیت می‌شه. خلاصه که فرقی با خودمون نداره. بلاخره رفیقو هم‌سفرمونه و باید احتیاجاتش رو فراهم کنیم. حالا هرچی بیشتر حواسمون بهش باشه و برا نگهداری از موتور سیکلت‌مون وقت بذاریم، اونم سعی می‌کنه بیشتر هوامون رو داشته باشه.

اما یه مبحث دیگم هست به نام تقویت یا تیونینگ موتور سیکلت. یه‌وقتایی ما می‌خوایم موتورمون رو تقویت کنیم، ولی نمی‌‌خوایم اصل چارچوب موتور بهم بریزه. تو این حالت بیشتر سمت نگهداری و سرویس دوره‌ای موتور باید بریم. اما یه وقتایی هم هست که می‌خوایم بازدهی موتور از بازدهی اصلیش بیشتر بشه. اون وقته که می‌ریم سراغ تیونینگ کردن. حالا چه جوری؟ به‌وقتش بهش می‌رسیم، ولی اول بریم سر مبحث نگهداری از موتور و مواردی که باید رعایت کنیم.

 

 

شستشو و آب‌تنی موتورمون

اولین چیزی که باعث می‌شه حالو هوا و حس بهتری موقع رانندگی داشته باشیم، تمیز بودن موتوره. اما اینکه می‌گیم موتور باید تمیز باشه و مرتب شست شِه، دلیل مهم‌تری داره. فرض کنیم یه شب هَوَس چرخیدنو بیرون رفتن با موتور کردیم. هوا هم صافِ صاف، ولی یهو بارون می‌گیره. درسته که بارون آدمو سرشوق میاره، ولی همین قطرات بارون وقتی با آلودگی سطح خیابون قاطی پاتی بشن، تبدیل به گِل می‌شن. ماهم چاره‌ای نداریم و باید تو این آب‌گِلا رانندگی کنیم. حتی سرعت‌مونم که کم باشه، بازم موتور کثیف می‌شه و منافذشم بسته می‌شه. وقتیم منافذش بسته شِه، دیگه اون عملکردی که باید داشته باشه رو نداره. پس اولین نکته تو نگهداری از موتور، تمیز بودن اونه. مخصوصا برا مایی که سبک زندگیمون موتوریه. روش شستشوی درست موتورم، تو مطلب خودش کامل توضیح می‌دیم.

 

قلب موتور سیکلتمون

یادتون گفتیم باتری موتور قلب تپنده‌ی اونه؟ اما چرا؟ در اصل می‌تونیم باتری رو شبیه قلب خودمون تصور کنیم که اگه خاموش بشه، خدایی نکرده ماهم خاموش می‌شیم. حالا بیاین اینو رو موتور تصور کنیم. اگه ما از موتورمون زیاد استفاده می‌کنیم، باید مراقب خالی نکردن باتریش باشیم و قبل از اینکه شارژش کامل خالی شِه، دوباره شارژش کنیم. اما چند نکته هست که باعث می‌شه باتری با اینکه شارژ داره بخوابه و عملکردش از دست بده. اولین نکته دماست. فرقی نداره که هوا سر باشه یا گرم. سردی زیاد باعث می‌شه باتری بخوابه و گرمی زیاد از حدم باعث می‌شه عملکردش دچار اختلال بشه. نکته‌ی دوم مربوط می‌شه به زنگ‌زدگی و خوردگی باتری. زنگ زدگی و خوردگی باعث ضعیف شدن اتصالات و جریان برق می‌شه. حالا برا اینکه باتری موتورمون سالم بمونه، باید همیشه بررسیش کنیمو سطحشم از گردو غبار پاک کنیم. در آخرم برا اینکه زنگ نزنه، چربش می‌کنیم.

 

 

سلامتی ترمزامون

سیستم ترمز موتور، دو نوع اصلی داره، کاسه‌ای و دیسکی. ترمزای کاسه‌ای که تکلیفش روشنه، ولی ترمز دیسکی می‌تونه قوی‌تر از حالت معمولیش عمل کنه. چه جوری؟ با داشتن سیستم ضدقفل ABS یا سیستم CBS. البته که استثنا هم داریم. مثلا ترمز عقب اونجر 220 کاسه‌ای، ولی ABS هم داره. در هر صورت فارق از اینکه سیستم ترمز از چه نوعی، باید از اون درست نگهداری بشه یا اگه نیاز به تعویض داشت، باید به‌موقع تعویضش کنیم. ترمز موتور به وسیله‌ی اتصالات سیم و کابل عمل می‌کنه. یعنی شما ترمز جلو رو که می‌گیرین، سیمی که از فرمون به ترمز جلو وصل شده، کشیده شد و در نهایتم باعث توقف موتور می‌شه. حالا اگه این اتصالات پوسیده بشن یا زنگ بزنن، ترمز دیگه مثل قبل کار نمی‌کنه. در نتیجه هم باید مراقب سیم‌کشی ترمز باشیم و هم مراقب ساییده شدن لنت و دیسک اون.

 

 

روغن، غذای انجینمون

موتوری که بدون روغن کار می‌کنه، در اصل انجینشِ که داره بدون خوراک کار می‌کنه. نبود روغن علمکرد موتور رو شدیدا کم می‌کنه و حتی باعث می‌شه قطعات دیگم خراب بشن. برا همین روغن موتورو باید طبق یه‌زمان مشخصی، مثلا هر ۱۰۰۰ کیلومتر، عوض کنیم. البته این عدد بستگی به مدل موتور و روغنی که استفاده می‌کنیم داره. حالا شاید یادمون رفته کِی روغنو عوض کردیم، باس چیکار کرد؟ تو این شرایط اگه روغن رنگش تیره شده یا سطحش از سطح استاندارد پایین‌تره، داره بهمون نشون می‌ده که باید عوض شم. اما نبایدم هر روغنی تو انجین بریزیم. بذارین با یه مثال جلو بریم. فرضا ما می‌خوایم برا شام، بریم یه جای جدید. اینستا، اسنپ فود، گوگل و خلاصه هر جایی که بشه رو می‌گردیم تا یه جای مناسبو باکیفیت پیدا کنیم. خب چرا انقدر کیفیت برامون مهمه؟ چون دوست نداریم آشغال تو معده‌هامون بریزیم. موتورم همین طوره. وقتی ما یه روغن خوب و باکیفیت توش بریزیم، اونم لطف مارو جبران می‌کنه و سالم‌تر می‌مونه. این می‌شه رفاقت دوطرفه.

 

 

مراقبت از کفشای موتور سیکلتمون

فرض کنین داریم تو خیابون راه می‌ریم و یهو صدای شکستن شیشه میاد. سرمون بالا می‌گریم و زوم می‌کنیم رو خرده شیشه‌هایی که داره می‌ریزه پایین. صددرصدم سرو گردمون رو با سرعت اونا یکی می‌کنیم تا ببینیم کی به زمین می‌رسن. (مثل شب‌های برره که بادو دنبال می‌کردن یا موقعی جوونه زدن نخودا.) ما چیکار می‌کنیم؟ می‌ریم رو شیشه‌ها یا دورشون می‌زنیم؟ مُسَلَما دورشون می‌زنیم، نمی‌خوایم کفشامون از بین بره. (یکم مثالش تندو تیز بود.) پس از کفشامون مراقبت می‌کنیم. با این حال اونا هم یه عمر مفیدی دارن و تا یه جایی می‌کشن. لاستیک موتورم دقیقا همین طوریه. یا بهتره بگیم کفشای موتورمون.

عمر مفید لاستیک موتور، حدود ۴ سال و بعد ۴ سال باید عوض شن. حالا این وسط یه‌سری مواردم هستن که مجبورمون می‌کنن اونا رو زودتر عوض کنیم. اولین مورد، استفاده‌ی بیش از حد موتوره. ولی خب مجبوریم استفاده کنیم!! اینم راه‌کار داره، چیه؟ بریم ببینیم. اول اینکه فشار باد لاستیک باید تنظیم باشه. کار خاصیم نداره. هر هفته یه تُکه پا می‌ریم دَمه یه آپاراتی و تنظیمش می‌کنیم. اما دومین مورد. شده شما با یه کفش کالج برین کوه؟ صد درصد شده. ولی بعدش چه پا دردی می‌کشیم. دقیقا وقتی با یه موتوری که لاستیکاش مخصوص شهرن بریم آفرود، دیگه چی از اون لاستیکا می‌مونه؟! رعایت این موارد یعنی نگهداری درست از لاستیکای موتورمون.

 

 

زنجیر یا شفت موتور، عَصَب موتورمون

مغز ما وقتی می‌خواد بدن رو حرکت بده، فرمانش رو از طریق عصب به پا منتقل می‌کنه و فرمان حرکت اجرا می‌شه. کاز زنجیر یا تسمه‌ی موتورم به همین شکله. وقتی ما اهرم گازو می‌چرخونیم، انجین فرمان حرکت رو می‌گیره و از طریق زنجیر موتور به چرخا انتقال می‌ده. حالا اگه زنجیر یا تو بعضی موتورا تسمه، خراب بشه، چرخا دیگه حرکت نمی‌کنن. حالا هرچی ما گازم بدیم، هیچ فایده‌ای نداره. بعضی وقتا زنجیر کلا پاره می‌شه و باید عوضش کرد. اما این پاره شدن دلایل مختلفی داره. یکیش اینکه که زنجیر نباید شل یا سفت باشه. دومیش روغن‌کاری اونه. زنجیر اگه خشک کار کنه، فرسوده می‌شه. بذارین اینطوری بگیم که وقتی زنجیر درست کار نکنه، حالا انجین قدرتمندهااا، ولی اون عملکردی که باید داشته باشه رو نداره. نگهداری از زنجیر موتور باعث می‌شه که قدرت حرکتی موتور، درست منتقل بشه.

 

 

تقویت و تیونینگ موتور سیکلت

خب رسیدیم سروقت مبحث تقویت موتور سیکلت. تقویت دقیقا همون مکمل بدنسازیه. یکی از رفقامون جُسه‌ی جمع و جوری داشت. قدش کوتاه بود و بدنشم با قدش سنخیت داشت. گفت باید برم باشگاه تا بدنمو بسازم. گفتیم به سلامتی. رفتو یه سال بعد اومد. اصلا اون نبود!! نه ظاهرش اون بود و نه اخلاقش متاسفانه. اصلا هیکلش با توان واقعیش سنخیتی نداشت. چرا؟ چون بیش از حد توان واقعی مکمل زد. جوری که اگه مکملو می‌ذاشت کنار، بدنش بهم می‌ریخت. اما اگه درست کار می‌کردو انتظار معجزه از بدنش نداشت، هیچ وقت بدنش بهم نمی‌ریخت. حالا اگه ما بیش از توان موتورمون اونو تقویت کنیم، خب مشخصا نباید انتظار معجزه داشته باشیم. چون اصلا نمی‌کشه که بتونه. ولی می‌شه تا حدی تقویت یا همون تیونینگش کرد. حالا چه جوری؟

بعضی موتورا هستن که خود شرکت اونا رو تیونینگ می‌کنه. مثل هوندا CG125 که نسخه‌ی تقویت شده‌اش می‌شه ۱۵۰ و ۲۰۰ سی سی. تیونینگ کردن موتور باید طوری باشه که موتور از سطح استاندارش خارج نشه، وگرنه دیگه فقط حکم یه موتور تیونینگ زیبا و قشنگ رو داره و دیگم قابل استفاده نیست. تقویت کردن موتور بستگی به خواسته‌ی ما از موتور داره. مثلا می‌خوایم صدای اگزوز قوی‌تر کنیم. برا اینکار می‌ریم سراغ اگزوزای اسپرت. یا اگه می‌خوایم شتاب و قدرت موتور بیشتر شه، باید کاری کنیم که سوخت بهترو سریع‌تر وارد اتاق احتراق بشه. مطلب تیونینگ کردن حتما در مورد مفصل گپ می‌زنیم. اما بریم سراغ اسپرت کردن موتورمون.

 

 

موتور تیپ بزنیم

مبحث اسپرت کردن موتور، یه‌جورایی از تیونینگ کردن میاد. بعضیا هستن که می‌خوان قدرتو موتور بیشتر کنن، بعضیا هم هستن که می‌خواد ظاهر موتورو قشنگ‌تر کنن. مثل همون تیپ زدن خودمون. حالا یکی تیپ کلاسیک دوست داره، یکی هم کتو شلوار اتوکشیده. هر کدوممون یه سلیقه‌ای داریم. مثلا فرمون موتورو مثل موتورای چاپر تیونینگ کنیم یا چراغ‌های موتورو عوض کنیم. سطح علم بشر انقدر پیشرفت کرده که ما هر جور دلمون بخواد می‌تونیم موتورمون رو تیونینگ کنیم. ولی خب نمی‌شه رو سی‌جی ۱۲۵ فرمون کروزر بست که. این قضیه دوباره برمی‌گرده به چارچوب اصلی موتور. اینکه باید ببینیم موتورمون چقدر گنجایشو کشش داره.

حرف آخر

خببب، حرف آخر. ما هر کدوم هر نوع زندگی که داریم ارزشمنده و باید ازش مراقبت و نگهداری کنیم. حالا اگه سبک زندگیمون موتوری باشه، مسلما مراقبت و نگهداری بیشتری می‌خواد. از شستن موتور بگیرم تا تقویت اون. هم حس خوبی بهمون می‌ده و هم هزینه‌ها و دردسرامون رو کمتر می‌کنه. این ماییم که تو وهله‌ی اول سبک زندگی موتوریو انتخاب می‌کنیم. پس باید به احتیاجات این زندگی هم توجه کنیم که توجه نکنیم، همسفرمونم هیچ توجهی به ما نمی‌کنه. همیشه خرابه، روغن سوزی داره و خلاصه هرچی که فکرشو کنین. پس برا اینکه به خودمون توجه کرده باشیم، باید به موتورمون توجه کنیم و به‌خوبی هم ازش نگهداری کنیم.

 

اگه سوال یا نظری در این خصوص دارین، در قسمت کامنت‌ها با ما درمیون بزارین 😊